ABOUT GHANA

Trotro avonturen: van kotsende kippen tot jankende babies

Over het vervoer in Ghana heb ik al eens een boekje open gedaan. Ik liet toen al weten dat de trotro mijn favoriete vervoersmiddel is. Ik denk dat iedereen die in een trotro heeft gezeten kan beamen dat dit “the real Ghanaian thing” is. Vandaag deel ik een paar van mijn bijzondere tripjes met de afgedankte bestelbusjes uit Europa. Ik zou hier wel een boek over kunnen schrijven…

I already talked about the ways of transportation in Ghana. I also told you that my favorite way to travel is the trotro. Everyone who has been in a trotro before will agree with me that this is “the real Ghanaian thing”. Today I share some of my most particular trips. If I have to, I can write a book about this subject.

Trotro lokaal vervoer in Ghana

De trotro

Nog even een opfriscursus voor degene die het hierboven genoemde artikel niet heeft gelezen (maar dat nu alsnog gaat doen natuurlijk). Een trotro is een afgedankt bestelbusje uit Europa. Heel vaak Nederland, soms Duitsland en soms Zweden, soms een ander land. Er zijn twee soorten trotro’s: korte en lange afstanden. Bij de korte afstand trotro is er naast de chauffeur (gelukkig is die er) ook een mate aanwezig. Die is verantwoordelijk voor het geld en het omroepen van de bestemming. Dat omroepen gaat ongeveer zo: “Kasoa, Kasoa, Kasoa” of “Madina, La Paz, Madina, La Paz”. Of nou ja, elke andere bestemming waar de trotro heen rijdt. Ik zou nooit van mijn leven mate kunnen worden, want je moet werkelijk een genie zijn om dat te zijn. Bestemmingen omroepen, aangeven wanneer de trotro moet stoppen, geld aannemen, wisselgeld berekenen, wisselgeld bij elkaar zoeken, onthouden wie waar er uit moet. En het ergste: als de trotro vol is, moet de mate met zijn billen uit het raam hangen zodat er tóch nog een plekje vrij komt. It’s all about the money.

De lange afstand trotro’s vertrekken van een bepaald station (bijvoorbeeld Cape Coast station in Kasoa als je naar Cape Coast wilt). Hiervoor moet je van te voren een kaartje kopen. Daarna is het lange wachten begonnen, want deze trotro’s vertrekken écht niet als je ze niet vol zitten. Tip: de beste plek is áltijd voorin. Meer beenruimte, je kan alles zien, beetje babbelen met de chauffeur. Probeer die plek altijd te bemachtigen (en maak misbruik van je blank-zijn als dat moet) (oké doe dat niet).

Nu je weet helemaal bijgepraat bent, kunnen we over gaan op het echte werk. Ik neem je mee naar een paar van mijn ervaringen in de trotro.

Trotro Ghana

Mijn trotro ontgroening

Zoals jullie weten ben ik een goed voorbereide vrijwilliger, dus voordat ik naar Ghana kwam wist ik natuurlijk al van het bestaan van trotro’s af. Waar ik me alleen wel hele erge zorgen over maakte was hoe je die dingen dan kon herkennen. Want nou ja, in Nederland rijden bestelbusjes natuurlijk gewoon rond. Wat als onze bussen leken op bestelbusjes, hoe moet je dan weten welke een echt bestelbusje is en welke een bus? Logische vraag, toch? Nou daar kreeg ik een vrij duidelijk antwoord op: álle bestelbusjes zijn trotro’s, niemand rijdt particulier in een bestelbusje in Ghana.

Terug naar mijn trotro ontgroening. Ik weet het nog vrij goed, en ik was ook best wel zenuwachtig hiervoor. Gelukkig werden we (mijn Nederlandse mede-vrijwilliger en ik) op sleeptouw genomen door onze Zweedse mede-vrijwilliger. We zouden van Akwakwaa (waar ons project was) naar Agona Swedru, een stad op een uur rijden. Daar wat internetten in het internetcafé, dan zouden we wat andere Zweedse meisjes ontmoeten en met zijn allen doorreizen naar Cape Coast (walhallah voor buitenlandse vrijwilligers). Vol goede moed gingen we aan de kant van de weg staan, en tot mijn verbazing stopte de trotro. We deden níks. Dat was makkelijk! Het busje was al halfvol (korte afstand trotro) dus we moesten een beetje verspreid zitten, en natuurlijk kwam ik terecht naast een man met een kip. Niks ergs aan. Ik neem ook weleens mijn kip mee in de Nederlandse bus. Maar niet als mijn kip kotst… En dat deed deze kip wel. Tijdens mijn trotro ontgroening zijn mijn schoenen ondergekotst door een kip.

Halverwege de reis kwamen er nog een paar andere mensen instappen. Twee vrouwen stonden klaar om mijn nieuwe buurvrouwen te worden. Die rol vervulden ze met verve. Nog geen minuut nadat ze naast me kwamen zitten zaten ze met hun vingers in mijn haar en zaten ze mijn armen te aaien. Ze spraken geen woord Engels, maar ik denk dat ze op hun bestemming een behoorlijke ervaring te vertellen hadden. Jeetje wat was ik overrompeld. Zoiets is me daarna trouwens nooit meer overkomen. Dus niet dat je denkt dat je als blanke meteen betast wordt in een trotro.

Trotro Ghana

Kamabré, Ka ma bre, Kàmabre

Tijdens mijn vrijwilligerswerk heb ik op twee projecten gewerkt. Op de vrijdag voordat ik weer naar Nederland ging vliegen, bezocht ik voor een middag mijn tweede project. Dat had ik hen immers beloofd. En het scheelde maar een haartje of ik was die belofte nooit nagekomen. Gewapend met Mister en mijn Duitse kamergenote (zij ging doorreizen naar Accra) gingen we richting het project. Ik vond het behoorlijk spannend. Zouden ze me herkennen? Vinden ze het wel leuk dat ik kom? En: waar is het ook al weer?

Omdat ik had verwacht dat de trotro naar Kasoa wel zou weten waar Kàmabre junction is, dat kruispunt ligt immers op de weg richting Kasoa, vertelde ik de mate alvast waar we er uit moesten. “Kàmabre?” Hij wist dus niet waar het was. Ook andere mensen begonnen zich er mee te bemoeien en de conclusie was dat het niet bestond. Volgens deze mensen had ik vrijwilligerswerk gedaan in een dorp dat niet bestond. Lekker is dat.

Na een halfuurtje begon ik vaag dingen te herkennen. Ik had maar twee weken in die omgeving gewoond, dus zo goed wist ik het ook allemaal niet. Toen Mister vrolijk aan het bellen was, werd het me opeens allemaal heel bekend. Of nou ja, ik zag de Melcom. Een combinatie van een supermarkt en een huishoudwinkel. Ik schreeuwde dus half door de trotro “HIER IS HET!”. Waarop ik als antwoord kreeg “Maar dit is Ka ma bre…”

Uiteraard word ik nog vaak gewezen op deze “fout”. Ook al hoor ik nog steeds het verschil tussen Kàmabre en Ka ma bre niet.

Trotro Ghana

Amen amen amen

Een trotro ritje is voor mij altijd een soort genietmomentje. Oké mijn leven in Ghana is één groot geniet moment, maar in de trotro zie je toch steeds andere dingen. Ook al heb ik misschien al honderd keer tussen Bawjiase en Kasoa gereden, elke keer weer zie ik dingen die ik eerder niet zag. Zo kwam ik er deze zomer achter waar ik in 2013 met twee mede-vrijwilligers pizza heb gegeten. Omdat blablablabla…

Ik dwaal af. Terug naar mijn genietmomentjes. Als ik weet dat ik een langere rit ga maken met de trotro word ik daar heel gelukkig van. Ik probeer een zo goed mogelijk plekje te bemachtigen, en wacht rustig af op wie er nog meer met deze trotro meegaan. Er is dan nog maar één ding wat mijn humeur kan verpesten: mensen die het woord van god komen bespaard. Niet omdat het over god gaat en ik daar niet in geloof. Helemaal niet, iedereen mag geloven wat ie wil. Maar de manier waarop. Zodra de trotro zijn reis start, staat deze mysterieuze persoon op (ja hij/zij gaat in de bus staan, dat lees je goed). En begint het woord van god te verkondigen. Dat gebeurt vol passie en enthousiasme. Meestal wordt de bijbel (of een ander boek of papier) voor de mond gehouden, zodat iedereen een waterval aan speeksel wordt voorkomen. En soms denk ik “wat leuk voor deze persoon dat er zoveel passie in zit”. Maar die positieve gedachte verdwijnt weer nadat de persoon geld vraagt voor een papiertje (met een stukje uit de Bijbel?) of gewoonweg omdat ik naar hem heb geluisterd. Dat heb ik dus niet. Ik verstond er niks van.

Ik hoop dat jullie iets van dit verhaal hebben begrepen. En anders zit er maar één ding op: naar Ghana komen voor je eigen trotro ontgroening! 

Liefs, Jennifer

P.S.: Vraag je je af waar die jankende babies uit de titel zijn gebleven? Ik ook.

The trotro is my favorite way of transport. It is a minivan, mostly from Europe. There are trotros for long and short distances. In the short ones there is beside the driver also a mate who has a very important job. He does things like screaming where the car is going, getting the money, change the money, remember where the people want to go out, tell the driver when to stop. In the long distance trotros there is no mate but you buy a ticket before you go inside. This trotro is not starting to drive until the car is full booked. Make sure you are in front of the trotro. It is the best place to sit. You have more space, can see everything outside and can talk with the driver.

My first trotro experience was when I was almost a week in the country. We should go from our project to the nearest city and then go to Cape Coast. When we waited on the road the trotro stopped, I was suprised because we didn’t do anything to let it stop. Luckily my neighbour was a man with a chicken. A chicken who throw up on my shoes. After that the man went out and some ladies came in. They started touching my hair and my skin. A trip to never forget.

Then that time I went back to my second project, to visit all the children again. I took my boyfriend (not by then my boyfriend) and my German roommate (who was going to travel to Accra) to the place. I told the mate to stop at Kàmabre. A place he didn’t know. And also the rest of the trotro didn’t know. After 30 minutes driving I started recognizing and then a moment I saw the Kàmabre junction. I told him and he said “This is Ka ma bre”… My boyfriend is still reminding me at this moment and I still don’t understand the differences.

Sitting in a trotro is a nice moment for me. It is a great chance to watch people and most of the time they don’t watch me. I like it very much. Until someone who wants to share the word of god comes in. Not because he or she wants to share the word, you have to do what you have to do. But the way they do it. They scream in your ears. I am not even interested but most of the times after the story they ask me for money because I listened. No I didn’t. I didn’t understand anything so I didn’t listen.

If you don’t understand anything of the things I just say, there is only way solution: Go to Ghana!

Love, Jennifer

You Might Also Like

8 Comments

  • Reply
    Sabine
    23 mei 2016 at 22:18

    Whahaha heerlijk om te lezen! Die kotsende kip ook :p Ik zat eens in een bomvolle trotro opgepropt naast een man met zo’n mes van 1 meter lang. Brr.. en over voorin zitten : dat leek me toen ook wel wat. Maar na 1 keer was ik genezen. De chauffeur reed echt als een maniak en ik was echt als de dood dat ik elk moment door de voorruit zou vliegen Hahaha 😂

    • Reply
      Jennifer
      24 mei 2016 at 09:50

      Hahaha lekker zo’n mes. Echt oh ik vind voorin echt het allerbest. Zolang ik maar niet op zo’n inklapkrukje hoef te zitten. Meestal gaan die dingen wel, maar soms heeft ie geen rugleuning of zo. Dan baal je pas

  • Reply
    Rob Alberts
    24 mei 2016 at 08:25

    Mooi verhaal!

    Vrolijke groet,

    • Reply
      Jennifer
      24 mei 2016 at 09:50

      Bedankt! Fijne dag vandaag!

  • Reply
    Edith | [travel.create.repeat]
    24 mei 2016 at 22:30

    Hahaha wat een grappig verhaal! En zo typisch Afrikaans. Kotsende kippen, heerlijk… En die jankende kinderen: die heb ik meerdere malen gehad in zo’n busje 😉 Dan zat ik iets te dicht op de kindjes, lekker opgepropt, konden ze geen kant op en begonnen ze uit paniek door de nabijheid van zo’n witneus hard te huilen. Achgussie. Enneh… die stoel naast de driver noemen ze in veel landen de ‘death seat’, dus die sla ik altijd over. Dan maar opgevouwen achterin… Ik heb teveel busjes op de kop of tegen een boom langs de weg gezien!

    • Reply
      Jennifer
      24 mei 2016 at 23:21

      Echt oh hahaha. Ik zou echt zweren dat iedereen in Ghana een moord doet voor die plekken voorin. Bij langere ritten worden de kaartjes gekocht en leggen mensen hun tas daar zo van “ik zit hier”.

  • Reply
    Sandra
    25 mei 2016 at 09:52

    Hahaha, ik moest net best wel lachen toen ik las over die kostende kip over je schoenen. Bah, hoe smerig is dat joh! En die vrouwen die je meteen gingen belasten… Lijkt mij een heel gekke ervaring aal je zoiets ineens meemaakt. :’)
    Ik had nog nooooit van trotro’s gehoord, maar dat is niet zo gek denk ik, haha. Kan mij voorstellen dat je elke keer weer zó veel andere dingen ziet als je hier in zit. Wel bizar dat degene naast de bestuurder zo uit het raam gaat hangen om een extra plek vrij te maken. Dit soort dingen zag ik in Thailand en Maleisië ook gebeuren. :p

    • Reply
      Jennifer
      25 mei 2016 at 10:13

      Ja joh was het ook! Vooral omdat het dus de eerste keer in een trotro was, en dat ook zo’n beetje de eerste keer was dat ik “in het wild” in Ghana was haha. Daarvoor was ik alleen onder begeleiding in de hoofdstad geweest en op mijn project natuurlijk. Gelukkig kwam ik er daarna vrij snel achter dat het niet altijd zo is dat iedereen aan je gaat zitten, al gebeurt het nog weleens.
      Ja he hahaha. Ik mag van mijn vriend niet eens met mijn elleboog uit het raam hangen omdat ie denkt dat een andere trotro dan zo mijn arm eraf hangt of zo 😉 En die mates hangen gewoon hun billen eruit. Soms als er écht te weinig trotro’s naar een plek zijn moeten sommige mensen zelfs op de bescherming van de motor (volgens mij?) zitten. Dan is het zeg maar zo’n hyundai busje en dan is er en soort “zitje” achter de bestuurder, maar daar mag je écht niet op zitten (wij hadden vroeger in Nederland zo’n busje, en als ik dat deed werden mn ouders echt boos haha) en dat doen ze dan wel omdat ze dan weer 3 euro meer kunnen verdienen. Leuk dat je dingen herkend uit Thailand en Maleisië!

    Leave a Reply