ABOUT GHANA

De lokale taal: Twi in Ghana

Kun je je nog herinneren dat ik schreef over TONY de film, The Mad Rush, Kwaku in het Vondelpark en dingen die ik Mister wil laten zien in Amsterdam? Ja? Weet je ook wat die artikelen gemeenschappelijk hebben? Nee? Nou ze beginnen allemaal met “Obroni on tour”. En als je nu graag wilt weten wat “obroni” betekent zou ik zeker verder lezen…

Sewfi Asawinso Ghana

Een van de leukste dingen in Ghana vind ik het communiceren met de lokale mensen. De voertaal in Ghana is Engels, dat is ook de taal waar het onderwijs in wordt gegeven, maar vooral oudere mensen en vrouwen van middelbare leeftijd die hun school niet hebben afgemaakt spreken nauwelijks of slecht Engels. In het noorden van het land is het nog erger, daar spreken de mensen bijna alleen hun lokale taal. En die taal verschilt ook weer per gebied. Waar ik woon spreken de mensen Twi (en Fante, maar ik weet nog steeds niet wat het verschil tussen die twee is), maar bijvoorbeeld in de Volta Region waar Meet Me There African Home Lodge is gelegen (zeker een aanrader!) spreken ze Ewe. Toen ik in 2013 in die provincie was maakte ik de beginnersfout door aan een kindje te vragen hoe het met hem ging, in Twi… En ik vroeg me serieus af waarom hij niet antwoordde.

Naast Twi en Fante zijn er nog ongeveer elf andere talen. Ongeveer omdat binnen die talen ook weer dialecten zijn, en ik gok dat niemand weet wat nou een dialect is en wat een echte taal is. Al met al kun je concluderen dat stevig verhuizen, dus van bijvoorbeeld van Accra naar Tamale (helemaal in het noorden) best wat problemen kan opleveren. Nu verwacht ik niet dat Ghanezen opeens zo’n stuk gaan verhuizen, gezien ze dan waarschijnlijk niet meer bij de familie in de buurt wonen, maar toch.

School in Ghana

Die “obroni on tour” dat ben ik dus. Zo ver was je misschien al. En de betekenis van obroni leer je heel snel zodra je in Ghana bent. Kinderen op straat roepen het naar je, volwassenen spreken je aan met deze “naam”, mensen gebruiken deze “naam” als ze over je praten (in Twi, maar je hoort dus het over jou gaat). Want obroni betekent namelijk “blanke”. In Ghana wordt je inderdaad op je huidskleur aangesproken, en dat bedoelen de mensen helemaal niet verkeerd. Ze weten immers je naam niet, maar ze willen je wel roepen. Het is dan ook geen enkel probleem als je antwoordt met “obibini” dat betekent donker persoon. Vooral kinderen vinden het hilarisch als je ze in hun eigen taal antwoordt.

LEES OOK: TWI SPOEDCURSUS VOOR BEGINNERS

Een ander zinnetje dat je vast wel gaat leren is “ete sen”. Dat betekent hoe gaat het. Hierop antwoord je “eye” (e jeh), het gaat goed. Daarna moet je maar hopen dat je gesprekspartner niet losbarst in Twi. Ik heb namelijk heel vaak dat ze omdat ik begrijp wat “ete sen” en “eye” er vanuit gaan dat ik alles versta. En dat doe ik niet. Jammer genoeg ben ik niet zo heel goed in Twi. Ik kan wel wat dingen zeggen, en het is sowieso hilarisch al ik iets in Twi zeg, al is het voor 1000ste keer hetzelfde, het blijft grappig voor mijn Ghanese omgeving. Het komt er gewoon nooit van dat ik het écht ga leren. En dan denk je “Je bent daar alleen maar onder de locals en niemand kan het je leren”, tuurlijk kunnen ze het me wel leren. Alleen de mensen die het me heel graag willen leren, die snappen dus niet dat als zij iets zeggen in Twi ze ook de vertaling moeten geven. Anders heb ik er toch niks aan!

Schoolboard Ghana

Gelukkig zijn er ook wel wat tools ” om Twi te leren. Ik heb een fantastische app “Easy Twi” die me de basiszinnen- en woorden leert. Daarnaast is er voor €130 een online cursus waar je in drie maanden Twi leert. Ik ken helemaal niemand die dit ooit heeft gedaan, dus mocht je hier ervaring mee hebben laat me dan weten of dit ook echt nuttig is. Ik wil namelijk niet dat ik na die drie maanden als een computer praat. Ook zijn er diverse youtube kanalen van mensen die “Twi les” geven. Ik persoonlijk vind BlackStarNain en goldcoastdebuty leuk om naar te luisteren. Om eerlijk te zijn heb ik de laatste maanden (of jaren, net hoe je het bekijkt) niet de tijd genomen om er ook echt iets van te leren. Sinds kort heb ik nog een andere optie verzonnen. Dat is Twi leren van een Ghanees persoon in Nederland. Nu ben ik niet zo bekend in de “Ghana scene” in Nederland helaas, maar toevallig liep ik een paar weken terug per ongeluk (ja echt) het Wereldhuis in Amsterdam binnen en daar zag ik overal Ghanese stoffen aan de muren en stoelen bekleed met Ghanese stof. Vrij grote kans dat daar Ghanezen rondlopen. Nu kreeg ik dus het idee om daar eens te informeren of er misschien Ghanezen zijn die Twi spreken, en graag Nederlands willen leren. Dan leer ik die persoon Nederlands , en hij/zij leert mij Twi. Dit is eigenlijk de beste optie van allemaal, maar ik weet dus niet of dit mogelijk is. Andere opties zijn welkom!

Nog een grappige (vind ik dan) afsluiter voor vandaag: afgelopen keer in Ghana wilde ik nog een souvenir kopen. De desbetreffende meneer vroeg in mijn ogen een beetje teveel geld voor zijn sleutelhanger, dus vertelde ik hem in het Twi dat hij loog. Waarop hij het gesprek verder in Twi besloot te houden, want ik spreek dat immers (ja echt wel). Ik vond er amper iets van, maar ik gaf wel de goede antwoorden. De man was zo onder de indruk (“Obroni can speak Twiooooo”) dat ik de sleutelhanger voor “mijn prijs” mee kreeg. En daarom moet ik nou de “Blanke Twi koningin” worden. Ik wil die taal gewoon vloeiend spreken, luisteren, schrijven, lezen. Ik wil weten wat ze over deze “obroni” te zeggen hebben, om dan vervolgens keihard in het Twi terug te slaan.

En wat denk jij van Twi? Of over het feit dat er in Ghana blanke naar je geroepen wordt? Of heb je nog andere tips hoe ik de taal onder de knie kan krijgen?

Liefs Jennifer

 

You Might Also Like

5 Comments

  • Reply
    Sabine
    8 juni 2016 at 20:13

    Haha ik weet zeker wat obroni betekent 😉 In het begin vond ik het wel vreemd hoor, dat mensen blanke naar je roepen. Immers, als je in Nederland zwarte naar iemand roept mag je snel maken dat je wegkomt. Na een paar maanden begon het ge-obroni wel mijn neus uit te komen hoor. Maar ach zij kunnen er ook niets aan doen haha. Ik heb trouwens ook een paar woordjes Twi geleerd toen, maar weet er niets meer van. Alleen Obroni, dat zal ik echt nooit vergeten haha

    • Reply
      Jennifer
      8 juni 2016 at 20:29

      Haha ja joh. Elke keer als ik terug in Nederland ben denk ik de eerste week “Eh, ik hoor niks”. En het is zelfs zo erg dat als we een tijdje niet “onder de blanken” zijn geweest, en we zien Westerlingen dan ga ik zelf ook “Obroni!” roepen. Het is raar, maar het went. En op zich ben ik het na een paar weken ook wel weer zat hoor. Kindjes op de compound mogen me echt geen obroni noemen, ik noem ik ook gewoon bij de voornaam dus zij mij ook. Maar spreken ze in Tamale niet Dagbani? Ik heb afgelopen keer geleerd wat obroni in Dagban is, maar ben het even kwijt. Samanlugu of zo? In Ewe is het “Yavoe” of “Yaboe” geloof ik, klinkt ook irritant haha “Ja-boooeeeee”

  • Reply
    Rob Alberts
    8 juni 2016 at 20:15

    Vreemd, er wonen zoveel Twi-sprekende Ghanesen in Amsterdam.

    Loop echt eens bij Recogin naar binnen.
    http://www.ghanaembassy.nl/index.php/ghanaian-community/organisations/75-recogin.html

    Zonnige groet,

    • Reply
      Jennifer
      8 juni 2016 at 20:30

      Haha, ik ben er ook echt niet naar op zoek of zo. Het is niet dat ik de hele rondjes loop op zoek naar Ghanezen 😉 En ik vind het ook een beetje een drempel om bij zoiets naar binnen te stappen en te vragen of er iemand is die me Twi wilt leren… Maar ik ga er zeker over na denken!

  • Reply
    Akua
    24 oktober 2016 at 12:57

    Nou Sabine. Wat leuk dat jij je bezig houd met de GH Culture. Heel mooi. Maak eens een paar foto’s van jezelf in Afrikaanse outfits wil ik wel eens zien :D.

  • Leave a Reply